Bệnh khảm, vàng lá thường xuất hiện rất phổ biến trên các loài cây họ đậu. Đặc biệt bệnh thường nặng ở những vùng trồng trọt có khí hậu nóng, khô hạn và chuyên canh cây họ đậu. Bệnh đã làm giảm đáng kể năng suất và chất lượng các loại cây họ đậu. Những ruộng trồng đậu bị nhiễm bệnh sớm khi cây còn nhỏ sẽ không cho thu hoạch. Dù vậy, vẫn còn nhiều bà con vẫn chưa rõ nguyên nhân và cách khắc phục loại bệnh này. Do đó, trong bài viết này chúng tôi sẽ thông tin cụ thể về bệnh khảm, vàng lá cây họ đậu để bà con nắm rõ.
Bệnh khảm, vàng lá trên cây họ đậu là gì?
Đây là một trong những bệnh quan trọng nhất ở nhiều nơi trên thế giới. Mức độ của bệnh tùy thuộc vào giống và khí hậu. Ở nhiệt độ cao, bệnh không biểu hiện triệu chứng bệnh ra ngòai. Năng suất có thể giảm trên 25%. Bệnh được ghi nhận đầu tiên ở Mỹ vào những năm đầu của thập niên 1900. Bệnh hiện diện ở khắp các vùng trồng đậu nành trên thế giới. Khi bệnh xuất hiện sớm sẽ dẫn đến thất thu nặng.
Ở ĐBSCL, từ vụ đông xuân 1979-1980, bệnh khảm, vàng lá tỏ ra khá phổ biến. Bệnh có thể xuất hiện khá sớm (vào 4 tuần sau khi gieo). Và gây thiệt hại nặng ở những ruộng không được trị bệnh kịp lúc.

Khi bị bệnh lá cây có những phần xanh nhạt, đậm và biến vàng xen kẽ, cây chậm phát triển. Lá non ở ngọn khảm lá mạnh và biến dạng. Quả thường lép. Cây bị bệnh đọt non xoăn lại, các đốt thân co ngắn. Cây chùn lại, phát triển chậm, quả ít và biến dạng, sần sùi, có vị đắng.
Triệu chứng của bệnh
Tùy loài virus, tùy thời tiết và giai đoạn cây bị nhiễm mà thời gian phát bệnh và triệu chứng sẽ khác nhau. Thông thường, khi bị nhiễm virus thì cây bị lùn, ngọn chùn lại. Lá có màu không đồng nhất (khảm, hoa lá), hoặc bị vàng. Có khi bị nhỏ và nhăn lại…
Giai đoạn cây nhỏ, nếu cây bị nhiễm virus sớm ngay sau khi mọc, thì cây phát bệnh rất sớm. Khi cây đã lớn bị nhiễm bệnh, cây phát bệnh muộn hơn. Do có sức đề kháng, hoặc không phát bệnh khi cây đã già. Cây phát bệnh càng sớm thì tác hại càng lớn. Thậm chí không cho thu hoạch.
Tác nhân gây bệnh khảm, vàng lá
Bệnh khảm, vàng lá đậu đỗ do một số loài virus gây ra. Chẳng hạn, trên đậu xanh do virus MYMV (Mungbean Yellow Mosaic Virus), trên đậu tương do virus SMV (Soybean mosaic Virus) gây ra…
Bệnh do virus gây ra nên phải có các côn trùng làm môi giới truyền bệnh như rệp (Aphid), bọ phấn trắng (Bemisia tabaci)… Giai đoạn cây mới mọc, gặp thời tiết nắng nóng, ruộng vườn khô hạn, thì mật độ các loài sâu chích hút sẽ tăng nhanh. Đây là điều kiện lý tưởng để bệnh phát triển. Trong tự nhiên, virus tồn tại trong nhiều loại cây ký chủ. Ví như cỏ, cây hoang dại, nên nguồn bệnh rất dồi dào…
Biện pháp quản lý bệnh khảm, vàng lá
Bệnh do virus gây ra nên hiện chưa có thuốc đặc trị. Tuy nhiên, chúng ta có thể quản lý bệnh một cách hữu hiệu bằng cách quản lý con đường lây lan. Để quản lý được bệnh, chúng ta phải áp dụng đồng thời nhiều biện pháp:

– Vệ sinh tàn dư cây trồng vụ trước, nhất là những cây trồng là ký chủ của virus như cây họ đậu đỗ… Tránh trồng gần các ruộng vườn có các cây trồng đậu đỗ đang ở giai đoạn cây lớn đến sắp thu hoạch. Vệ sinh các loài cỏ và cây dại quanh bờ.
– Nên gieo trồng sớm và tập trung để khỏi lây lan bệnh cho nhau.
– Sử dụng các giống kháng sâu chích hút, và kháng virus.
– Nhổ và tiêu huỷ các cây bị bệnh, không vứt cây bệnh bừa bãi.
– Tránh bón thừa phân đạm, tăng cường các loại vi lượng bằng cách sử dụng phân bón lá TANO-601 để tăng khả năng chống chịu của cây.
– Theo dõi chặt chẽ mật độ các loại sâu chích hút để phòng trừ kịp thời từ khi cây vừa mọc cho đến 20-25 ngày sau mọc. Vì đây là giai đoạn quyết định tỷ lệ cây bị bệnh và mức độ bệnh nặng hay nhẹ. Hiện nay loại thuốc phổ biến và có hiệu lực đối với các loại sâu chích hút là dầu khoáng SK Enspray 99EC. Đây là loại thuốc hoàn toàn không độc hại.